4.دیابت ملیتوس حاملگی.
دیابت ملیتوس حاملگی. ممکن است طی حاملگی، عدم تحمل گلوکز رخ دهد. مقاومت به انسولین در نتیجه تغییرات متابولیک اواخر حاملگی، نیاز به انسولین را افزایش داده ومی‌تواند به اختلال تحمل گلوکز منجر شود. دیابت حاملگی تقریبا در چهار درصد حاملگیها در ایالات متحده دیده شده است . دراکثر این زنان، تحمل گلوکز پس از زایمان به حالت طبیعی باز می‌گردد ولی خطر زیادی( سی تا شصت درصد) برای ابتلا به دیابت ملیتوس در سالهای بعد وجود خواهد داشت(8و19).
اپیدمیولوژی دیابت
شیوع بیماری دیابت بسیار بالاست. حدود دویست و چهل میلیون نفر درسراسر جهان به دیابت مبتلا هستند. اغلب این افراد دیابت نوع دو دارند. که ناشی از ناتوانی بدنی در تنظیم درست قند خون است و با اضافه وزن و چاقی ارتباط دارد. مطالعات اپیدمیولوژیک نشان داده اند که حدود ده تا بیست درصد دیابتی‌ها مبتلایان به بیماری دیابت نوع یک هستندو دیابت نوع دو که شایع ترین نوع دیابت است هشتاد تا نود درصد بیماران دیابتی را شامل می‌شود(49).
براساس پیش بینی سازمان جهانی بهداشت در سال 2025 تعداد مبتلایان به دیابت به سیصدو پنجاه میلیون نفر خواهد رسید. این در حالی است که در سال 2001 میلادی تعداد این بیماران یکصد و نود میلیون نفر بوده و البته این رقم اکنون از مرز دویست میلیون نفر گذشته است. به این ترتیب میتوان گفت در هر ده ثانیه دو نفر به بیماری دیابت مبتلا می‌شوند. اما مرگ و میر ناشی از دیابت هم تکان دهنده است. درهر ده ثانیه یک نفر دراثر این بیماری جان خود را از دست میدهد.این آمارها وقتی نگران کننده تر میشوند. که بدانید بسیاری از بیماران دیابتی از بیماری خود اطلاعی ندارند نسبت به علایم آن آشنا نیستند و حتی نمی‌دانند که چه هنگامی باید نسبت به وجود بیماری در خود شک کنند. از همین رو مسئله غربالگری (بیمار یابی) دراین بیماری اهمیت فراوانی می‌یابد(8و49).
اپیدمیولوژی جهانی
میزان وقوع جهانی دیابت ملیتوس طی دو دهه گذشته به میزان چشمگیری افزایش یافته است. گرچه میزان وقوع هر دو نوع دیابت( دیابت ملیتوس نوع یک و دو) در سراسر جهان در حال افزایش است ولی انتظار میرود که سرعت این افزایش در دیابت ملیتوس نوع دو در آینده بیشتر باشد، که دلیل آن ، افزایش شیوع چاقی و کاهش میزان فعالیت بدنی است .همچنین شیوع دیابت ملیتوس با افزایش سن بیشتر می‌شود، به طوریکه طبق آمار سال 2000 میزان وقوع دیابت در افراد زیر بیست سال، دودهم درصد و در افراد بالای بیست سال هشت و شش دهم درصد و در افراد بالای شصت و پنج سال بیست درصد برآورد شده است. میزان وقوع این بیماری در اکثر محدوده های سنی در دو جنس مرد و زن مشابه است ولی شیوع آن در مردان بالای شصت سال کمی بیشتر از زنان میباشد. میزان بروز هر دونوع دیابت در نژادها و نقاط مختلف جهان متفاوت است برای مثال بیشترین میزان بروز دیابت ملیتوس نوع یک در کشورهای اسکاندیناوی (سوئد، دانمارک و..)دیده میشود ولی در کشورهای حاشیه اقیانوس آرام، (مانندژاپن) میزان بروز دیابت نوع یک بسیار کم است و دراروپای شمالی و ایالات متحده میزان بروز آن در حد متوسط قرار دارد در کل نژاد آفریقایی آمریکایی، بومیان آمریکا(سرخ پوستان) و آسیا نژادهای پرخطر محسوب می‌شوند(49و8).
میزان وقوع دیابت ملیتوس نوع دو و اختلال تحمل گلوکز، در بعضی از جزایر اقیانوس آرام بسیار زیاد و در کشورهایی مانند هند و ایالات متحده امریکا در حد متوسط و در روسیه و چین نسبتا کم است. به نظر می‌رسد این اختلافات ناشی از عوامل ژنتیکی رفتاری ومحیطی باشد. تفاوتهای چشمگیری نیز در میزان وقوع دیابت ملیتوس در میان قومها و نژادهای مختلف داخل یک کشوردیده میشود(49و8).
اپیدمیولوژی درایران
جهان در حالی وارد قرن بیست و یکم شد که بیش از یکصدو چهل میلیون نفر مبتلا به بیماری دیابت بودند. دراین میان سهم کشور ما حدود سه و نیم تا چهار میلیون نفر دیابتی است. این درحالی است که متخصصان و کارشناسان پیوسته درباره روند رو به رشد بیماری دیابت در کشورمان به عنوان شایعترین بیماری غدد درون ریز در دهه‌های اخیر هشدار میدهند. بیماری دیابت یکی از سه عامل اول مرگ ومیر در دنیاست. بیماری زایی این عارضه چه از نظر هزینه های درمانی و چه از جهت از کارافتادگی بسیار بالاست ویکی از عمده ترین مسائل بهداشتی درمانی در جوامع بشمار میرود از سوی دیگر همراهی آن با چاقی و افزایش چربی خون، احتمال ایجاد بیماری قلبی عروقی را به عنوان اولین عامل مرگ و میر در انسان به شدت افزایش میدهد(8).
بیش از بیست درصد کودکان ایرانی که در سنین مدرسه هستند اضافه وزن دارندکه به دلیل تغذیه نادرست است و میتواند زمینه ساز دیابت نوع دو باشد. در برنامه کشوری غربالگری و مهار بیماری دیابت مشخص شده که پانزده درصد مردان و سی درصد زنان دچار اختلال تحمل گلوکز هستند(8).
دیابت شایع ترین بیماری غیر واگیر در ایران است. شیوع آن در کشور ما سه تا پنج درصد است یعنی معادل دو تا سه و نیم میلیو ن نفر از جمعیت کل کشور این رقم شامل کسانی است که یا مبتلا به این بیماری اند یا مستعد ابتلا به آن(4).
نیمی از بیماران دیابتی از بیماری خود کاملا بی‌خبرند و دلیل انجام غربالگری برای دیابت نوع دو نیز همین است . نتایج غربالگری در ایران نشان داده است که شیوع دیابت در روستا ها دو و دو دهم درصد و درمناطق شهری چیزی حدود پنج درصد است. طبق آمار رسمی وزارت بهداشت حدود پنج میلیون و چهارصد هزار نفر از جمعیت کشور ما درمعرض خطر ابتلا به دیابت هستند. بارمالی دیابت در حال حاضر نهصد میلیارد تومان در کشور براورد شده که عمدتا هزینه مستقیم دارویی است. در مقایسه با کشورها افزایش شیوع دیابت در جامعه ما بسیار سریع است و باید برای پیشگیری از آن اقدامات اساسی انجام داد(8).

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

کالبد شناسی و عملکرد لوزالمعده
لوزالمعده یا پانکراس غده ای است به رنگ سفید متمایل به خاکستری که طول آن در حدود پانزده تا بیست سانتی متر میباشد. وزن آن در فرد بالغ حدود هفتادو پنج تا صد گرم است. جایگاه آن از اولین قسمت روده کوچک تا نزدیک ناف طحال در پشت معده است.

لوزالمعده از نظر آناتومی سه قسمت دارد. سرپانکراس در قسمتC شکل دئودنوم(بخش اول روده کوچک) و دم پانکراس در مقابل ناف طحال قرار دارد(179).
پانکراس از بیرون توسط کپسولی از بافت همبند پوشیده شده که استطاله هایی از آن به درون غده نفود کرده و آن را به بخشهای کوچکتری به نام لوبول تقسیم می‌کند متابولیسم کربوهیدراتها، لیپیدها و پروتئین ها در کنترل و تنظیم خیلی دقیق بوده و این اعمال به وسیله هورمون های ترشح شده از لوزالمعده صورت می‌گیرند.
لوزالمعده دارای دو نوع غده مترشحه کاملا متمایز است یکی غدهای برون ریز با ساختمان خوشهای که ترشحات خود را برای کمک به هضم مواد غذایی در دوازدهه میریزد و دیگری غدهای درون ریز که از حدود یک میلیون خوشه میکروسکوپی سلولی موسوم به جزایر لانگرهانس تشکیل شده است. جزایر لانگرهانس که در تمام بافت لوزالمعده پراکنده اند مجموعه هایی متشکل از چهار نوع سلول مترشحه آلفا، بتا، دلتا و PP1 با وظایف متفاوتند(8و179).
سلولهای آلفا زمانی که قندخون کاهش می‌یابد باترشح گلوکاگون کبد را وادار می‌کند تا گلیکوژن را به گلوکز تبدیل نماید. همچنین سلولهای بتا با ترشح انسولین قند خون را کاهش میدهند.

ساخت انسولین در سلولهای بتای جزایر لانگرهانس صورت می‌گیرد. در این حالت انسولین به صورت پیش هورمون است و پس ازتغییر وتحولاتی در ساختار آن، به انسولین تبدیل میشود. ترشح انسولین به جریان خون پیچیده است به طوریکه یون کلسیم در آن نقش داشته و در نتیجه به وسیله عمل اگزوسیتوز محتویات دانه های ترشحی به محیط خارج سلولی ترشح می‌شود گلوکز محرک ترشح انسولین است به این صورت که گیرنده های اختصاصی گلوکز روی سلولهای بتا تحریک ترشح انسولین را در زمانی که گلوکز خون زیاد می‌شود انجام می‌دهند(1).
انسولین
انسولین هورمونی است که توسط سلولهای بتای جزایر لانگرهانس لوزالمعده تولید می‌شود و میزان قندخون را کاهش می‌دهد(1و6).
برای اولین بار در سال 1921 به وجود انسولین درعصاره جدا شده از جزایر لانگرهانس پی برده شد و سرعت اثرات آن در کاهش قند خون شناسایی گردید و پس از مدت کوتاهی انسولین گاو و خوک در درمان بیماری قند در انسان مورد استفاده قرار گرفت. انسولین نخستین پروتئینی بودکه خواص هورمونی آن شناخته و به صورت کاملا خالص و متبلور تهیه شده و نوع و ردیف اسیدهای آمینه آن تعیین و به طور مصنوعی تولید شد. همچنین اولین هورمونی بود که پروتئین پیش ساز آن شناخته شد و بالاخره اولین پروتئینی بودکه به کمک روشهای تولید DNA نوترکیب برای مصارف تجاری تهیه شد(8).
وقتی غذا می‌خوریم مواد غذایی در بدنمان به اجزاء کوچکتر همچون گلوکز تجزیه میشوند. سلولهای بدن انسان برای فعالیت به گلوکز نیاز دارند اما برخی سلولها بدون کمک انسولین نمی‌توانند گلوکز مورد نیاز خود را از خون گرفته و مصرف کنند. به این ترتیب، انسولین باعث میشود گلوکز موجود در خون وارد سلولها شود پس ازهر بار غذا خوردن و هضم غذا مقدار زیادی گلوکز به خون وارد می‌شود که باید مورد استفاده سلولها قرار گیرد. بنابراین، پس ازهر وعده غذایی لوزالمعده انسان، خود به خود هورمون انسولین را آزاد می کند و آن را به کمک سلولها می فرستد . ورود گلوکز به سلولها با کمک انسولین موجب پایین آمدن مجدد قند خون می شود یعنی همان وضعیتی که پیش از غذا خوردن وجود داشت. جزایر لانگرهانس در برخی افراد دیابتی انسولین کافی تولید نمی کنندو همین باعث می شود تا قندخون آنها بالا باقی بماند به همین دلیل افراد دیابتی نیاز به دریافت انسولین دارند(6).
در برخی دیگر از بیماران دیابتی بدن نسبت به انسولین مقاومت نشان می دهد و برای غلبه بر این مقاومت نیاز به انسولین بیشتری وجود دارد که ممکن است بدن نتواند آن را تولید کند در این بیماران نیز قندخون افزایش می‌یابد. البته نقش انسولین صرفا محدود به تسهیل برداشت گلوکز توسط سلولها نمی شود.
ساختمان شیمیایی انسولین
انسولین پلی‌پپتیدی متشکل از دو زنجیره پپتیدی A وB است تعداد اسیدهای آمینه در زنجیرهA برابر بیست و یک و در زنجیره B برابر سی است. این دو زنجیره به کمک دو پل دی سولفور، یکی بین اسیدهای آمینه شماره 7 از دو زنجیره و دیگری میان اسیدهای آمینه شماره 20 از زنجیرهA و شماره 19 از زنجیرهB با یکدیگر اتصال دارند. علاوه بر این ریشه های اسید آمینه ردیف 6 و 11 در داخل زنجیرهA به وسیله پیوند دی سولفور به یکدیگر متصل اند. مکان این پیوندها در گونه های مختلف ثابت است(1و6).
پژوهشگران با بررسی اثرات تغییرات شیمیایی هر یک از اسیدهای امینه در ردیفهای مختلف ساختمان انسولین موفق شده اند قسمتهایی از ساختمان انسولین را که برای بروز اثرات زیست شناختی آن ضروری هستند تعیین کنند. انسولین در غلظتهای فیزیولوژیک به صورت مونومرساده است و در غلظت های بالاتر انسولین پلیمریزه شده و ساختمان پیچیده( سه بعدی) به خود می گیرد. یون های روی در ایجاد این کمپلکس نقش بسیار مهمی بر عهده دارد(1و6).
سنتز،ترشح و عملکرد انسولین. همان گونه که گفته شد، انسولین در سلولهای بتای جزایر لوزالمعده تولید می شود. این هورمون در ابتدا به صورت یک مولکول پیش ساز پلی پپیتیدی تک رشته ای ساخته می شود. که از هشتادو شش اسید آمینه تشکیل شده و پره پروانسولین نامیده می شود. در مرحله بعد یک تکهی پپتیدی از انتهای آمینی آن جدا می شود و پروانسولین به وجود می آید. با جدا شدن یک قطعه داخلی با سی ویک اسید آمینه از پروانسولین، پپتیدC و زنجیره هایA ( بیست و یک اسید آمینه) وB( سی اسید آمینه) انسولین به وجود می آیند. زنجیره های A,B به وسیله پیوندهای دی سولفید به هم متصل شده اندو مولکول انسولین از سلولهای بتا ترشح می شود. از آنجا که پپتیدC در مقایسه با انسولین کمتر در معرض تخریب کبدی قرار دارد، می توان از آن به عنوان نشانگر مناسبی برای ترشح انسولین استفاده کرد. با اندازه گیری این پپتید همچنین می توان به منشأداخلی یا خارجی افت غیر طبیعی قندخون( هیپوگلیسمی)پی برد در هیپو گلیسمی قند خون به اندازه ای کاهش می یابد که منجر به ایجاد علایم افت قند خون می شود(1و6).
در حال حاضر، انسولین انسانی به کمک فناوری DNA نو ترکیب ساخته می شود با ایجاد تغییرات ساختمانی در یک یا چند اسید آمینه از این انواع انسولین، محصولاتی تولید میشوند که خواص فیزیکی و دارویی متفاوتی دارند(8).
تنظیم ترشح انسولین
گلوکز
گلوکز اصلی ترین تنظیم کنندهی ترشح انسولین از سلولهای بتای پانکراس است. ولی اسیدهای آمینه، کتونها، مواد غذایی مختلف، پپتیدهای گوارشیوانتقالدهندههایعصبی(نوروترانسمیترها) نیز در ترشح انسولین مؤثرند(134). اگر میزان گلوکز بیشتر از mg/dl70 باشد سنتز انسولین تحریک میشود. بیشترین اثر محرک گلوکز زمانی حاصل می شود که غلظت آن در خون به حدود500-300 میلی گرم برسد.
مطالعات دقیق انجام گرفته روی نحوه ترشح انسولین نشان می دهد که ترشح این هورمون الگوی ضربانی دارد به شکلی که هر ده دقیقه افزایش کمی در میزان ترشح آن رخ داده و سپس به حالت عادی باز می گردد. همچنین حدوداً هر هشتاد تا صدو پنجاه دقیقه، این حالت ضربانی و افزایش ترشح با شدت و دامنه بیشتری انجام می شود. خوردن غذا یا سایر محرکهای اصلی ترشح انسولین افزایش زیادی در ترشح آن ایجادمی کنند( چهار تا 5 برابر افزایش نسبت به حالت پایه) که معمولا دو تا سه ساعت طول می کشد تا حالت پایه باز گردد. اختلال این الگوی طبیعی ترشح یکی از اولین علایم اختلال عملکرد سلولهای بتا در دیابت ملیتوس است(134).
اثر اسیدهای امینه اسیدهای چرب و ترکیبات کتونی
غذاهای سرشار از پروتئین ترشح انسولین را تحریک می نماید و اسیدهای آمینه آرژینین، لیزین و لوسین از محرکهای قوی ترشح انسولین به شمار می روند. اثر غلظتهای فیزیولوژیک اسیدهای چرب و ترکیبات کتونی( ترکیباتی که از سوخت و ساز چربی ها در غیاب قند و در شرایطی مانند گرسنگی یا دیابت ممکن است ایجاد شوند) در تحریک ترشح انسولین بسیار ضعیف است(1و6).

اثر سایر هورمون ها
تعداد زیادی از هورمونها در ترشح انسولین موثرند. پلی پپتیدها مهار کننده معده ای (GIP)1 غلظتهای زیاد گاسترین، سکرتین، و گلوکاگون رودهای از طریق افزایش غلظت CAMP2 ، در تحریک ترشح انسولین شرکت دارند. اثر غلظتهای زیاد و طولانی هورمون رشد، کورتیزول، لاکتوژن جفتی، استروژن، و پروژسترون نیز منجر به افزایش ترشح انسولین می گردد(1و6).
عملکرد انسولین
پس از ترشح انسولین به داخل سیستم وریدی باب، تقریبا پنجاه درصد ان به وسیله کبد تخریب می شود. انسولینی که از کبد عبور می کند وارد گردش خون سیستمیک شده و به گیرنده های خود د رنقاط هدف متصل می شود. اتصال انسولین به این گیرنده باعث ایجاد اثرات انسولین می شود. این اثرات که شامل تسهیل جذب گلوکز به وسیله عضلات اسکلتی و بافت چربی است اهمیت زیادی دارد. فعال شدن مسیرهای ارسال پیام از طریق گیرنده انسولین سبب القای سنتز گلیکوژن، سنتز پروتئین، سنتز لیپیدها و تنظیم ژن های مختلفی می شود که در سلولهای پاسخ دهنده به انسولین وجوددارند(1و6).
تعادل دقیقی بین تولید گلوکز به وسیله کبد و جذب و مصرف گلوکز در قسمتهای محیطی بدن وجود دارد. انسولین مهم ترین عامل تنظیم کننده این تعادل متابولیک است و تاثیر سایر عوامل، مانند عوامل عصبی و هورمونها (مثل گلوکاگون) سبب تنظیم جامع تر تأمین و مصرف گلوکز می شود.

  • 1
دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید