15-1) آثار مختلف آندروژن ها……………………………………………………………………………………………………………………….19
16-1)تجزیه و دفع تستسترون………………………………………………………………………………………………………………………….20
17-1) -فعالیت های بیولوژیکی در تولید مثل……………………………………………………………………………………………………21
18-1) سیکل استروس……………………………………………………………………………………………………………………………………21
19-1) اوولاسیون……………………………………………………………………………………………………………………………………………21
20-1)حاملگی……………………………………………………………………………………………………………………………………………….22
21-1) دوره حاملگی……………………………………………………………………………………………………………………………………….22
22-1) سیکلوسپورین………………………………………………………………………………………………………………………………………22
23-1)تاریخچه وساختمان شیمیایی سیکلوسپورین- آ………………………………………………………………………………………….22
24-1) مکانیسم عمل سیکلوسپورینآ در بدن………………………………………………………………………………………………………24
25-1)کاربرد های بالینی و عوارض…………………………………………………………………………………………………………………..25
26-1) استرس اکسیداتیو و پیامدهای آن در دستگاه تولید مثلی نر…………………………………………………………………………25
آنتی اکسیدانت ها و نقش حفاظتی آنها در برابر استرس اکسیداتیو………………………………………………………………28 27-1)
28-1) آنزیم سوپراکسید دیسموتاز(SOD…………………………………………………………………………………………………………30
29-1)آنزیم کاتالاز…………………………………………………………………………………………………………………………………………31
30-1) آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز…………………………………………………………………………………………………………………….31
31-1) آنزیم گلوتاتیون ردوکتاز……………………………………………………………………………………………………………………….31
32-1) مکانیسمهای پاسخ سلولی به استرس……………………………………………………………………………………………………..31
1-32-1) ترمیم و باز سازی DNA………………………………………………………………………………………………………………..32
33-1) مسیرهای ترمیم DNA………………………………………………………………………………………………………………………..32
34-1) مکانیسم های دفاع آنتی اکسیدانتی………………………………………………………………………………………………………….33
35-1)زالزالک………………………………………………………………………………………………………………………………………………34
1-35-1) خصوصیات فیتوشیمیایی ………………………………………………………………………………………………………………..34
2-35-1) ویژگیهای داروشناختی………………………………………………………………………………………………………………….34
1-2-36-1) اثرات حفاظتی بر روی سیستم قلبی و عروقی………………………………………………………………………………. 33
2-2-35-1) خاصیت کاهندگی چربی خون……………………………………………………………………………………………………..35
3-2-35-1) اثرات آنتی اکسیدانتی………………………………………………………………………………………………………………….35
36-1)عصاره هسته انگور……………………………………………………………………………………………………………………………..36
37-1) تولیدمثل در موشهای صحرایی…………………………………………………………………………………………………………..38
1-37-1) بلوغ…………………………………………………………………………………………………………………………………………….38
2-37-1) رفتار تولیدمثلی…………………………………………………………………………………………………………………………….38
3-37-1) دستگاه تولیدمثلی موشهای صحرایی نر………………………………………………………………………………………….39
38-1) تولید جنین در شرایط In vitro………………………………………………………………………………………………………..41
39-1) ظرفیت پذیری اسپرم………………………………………………………………………………………………………………………. 41
40-1) لقاح آزمایشگاهی(IVF)…………………………………………………………………………………………………………………..42
41-1) مروری بر مطالعات انجام گرفته برروی داروی سیکلوپورین، عصاره زالزالک و عصاره هسته انگور…………44
فصل دوم : مواد و روشها
1-2) مواد………………………………………………………………………………………………………………………………………………….46
2-2) وسایل و دستگاه ها…………………………………………………………………………………………………………………………….46
3-2) آماده سازی عصاره های آبی…………………………………………………………………………………………………………………47
1-3-2) تهیه عصاره هسته انگور……………………………………………………………………………………………………………………47
2-3-2) طرز تهیه عصاره زالزالک………………………………………………………………………………………………………………….48
4-2) گروه بندی حیوانات……………………………………………………………………………………………………………………………48
5-2) تعیین حیوانات و دوز موثر دارو……………………………………………………………………………………………………………48
6-2) گروه بندی حیوانات…………………………………………………………………………………………………………………………….49
7-2) برریس های بافت شناسی…………………………………………………………………………………………………………………….49
8-2) روش تهیه محلول ثبوتی فرمالین……………………………………………………………………………………………………………50
9-2) پاساژ بافتی………………………………………………………………………………………………………………………………………….50
1-9-2) آبگیری…………………………………………………………………………………………………………………………………………..50
2-9-2) شفاف سازی……………………………………………………………………………………………………………………………………50
3-9-2) نفوذ و آغشتگی……………………………………………………………………………………………………………………………….51
4-9-2) قالب گیری……………………………………………………………………………………………………………………………………..51
5-9-2) برش بافت و ثابت کردن مقاطع بافتی بر روی لام……………………………………………………………………………….. 52
6-9-2)طرز تهیه چسب آلبومین……………………………………………………………………………………………………………………..52
10-2) رنگ امیزی مقاطع بافتی……………………………………………………………………………………………………………………… 52
11-2) رنگ آمیزی هماتوکسیلین و ائوزین……………………………………………………………………………………………………….53
1-11-2) طرز تهیه اسید الکل…………………………………………………………………………………………………………………………54
2-11-2) طرز تهیه رنگ ائوزین…………………………………………………………………………………………………………………….. 54
3-11-2) طرز تهیه رنگ هماتوکسیلین هاریس…………………………………………………………………………………………………..54
12-2) ارزیابی هیستو مورفومتریک بیضه…………………………………………………………………………………………………………..55
13-2) آماده سازی موش برای IVF ………………………………………………………………………………………………………………55
2-20-2) آماده سازی محیط کشت برای IVF …………………………………………………………………………………………..56
2-13-2) طرز تهیه محیط کشت mR1ECM……………………………………………………………………………………………56
3-13-2) تهیه اسپرم…………………………………………………………………………………………………………………………………57
4-13-2) روش گرفتن تخمک بالغ و لقاح داخل آزمایشگاهی(IVF)…………………………………………………………….57
14-2) ارزیابی رشد جنین ها……………………………………………………………………………………………………………………..58
15-2) ارزیابی اسپرماتوژنز در بافت بیضه…………………………………………………………………………………………………….59
16-2) ارزیابی خصوصیات اسپرم ها……………………………………………………………………………………………………………59
1-16-2) نحوه استحصال اسپرم از اپیدیدم…………………………………………………………………………………………………..59
2-16-2) بررسی تحرک در اسپرماتوزوئیدها……………………………………………………………………………………………….60
3-16-2)شمارش اسپرمها………………………………………………………………………………………………………………………..60
17-2) ارزیابی قابلیت زنده ماندن و مورفولوژی اسپرمها ……………………………………………………………………………..60
?8-2 ) بررسی وضعیت بلوغ هسته اسپرم: رنگ آمیزی آنیلین بلو (AB)………………………………………………………. 61
19-2) بررسی DNA شکسته و یا تک رشته ای: رنگ آمیزی آکریدین اورانژ (AO)…………………………………… 61
20-2) مطالعات هیستوشیمیایی بیضه………………………………………………………………………………………………………..62
1-20-2) رنگ آمیزی پریودیک اسید شیف (PAS)……………………………………………………………………………….62
2-20-2)رنگ آمیزی سودان بلک…………………………………………………………………………………………………………….62
3-20-2) بررسی هیستوشیمیایی فعالیت آنزیم الکالین فسفاتاز ……………………………………………………………………62
21-2) آنالیز و تحلیل داده ها………………………………………………………………………………………………………………….63
فصل سوم نتایج ویافته ها
1-3) نتایج حاصل از پارامترهای مختلف اسپرم……………………………………………………………………………………………64
1-1-3) نتایج حاصل از شمارش اسپرم در اپی دیدیم………………………………………………………………………………….64
2-1-3) نتایج حاصل از مطالعه میزان اسپرم زنده………………………………………………………………………………………..65

3-1-3) نتایج حاصل از شمارش اسپرم های نابالغ………………………………………………………………………………………66
4-1-3) نتایج حاصل از مطالعه کروماتین اسپرم………………………………………………………………………………………….67
2-3) نتایج حاصل از مطالعه پارامترهای مختلف لقاح (IVF)………………………………………………………………………70
1-2-3) نتایج حاصل از تعداد اووسیت های لقاح یافته در گروه های مختلف آزمایش…………………………………….70
2-2-3) نتایج حاصل از تعداد جنین های دو سلولی…………………………………………………………………………………….71
3-2-3) نتایج حاصل از تعداد بلاستوسیست……………………………………………………………………………………………….72
4-2-3)نتایج حاصل از تعداد جنین های ارست شده…………………………………………………………………………………….73
5-2-3) نتایج حاصل از تعداد جنین های تیپ 1………………………………………………………………………………………… 74
6-2-3)نتایج حاصل از جنین های تیپ 2……………………………………………………………………………………………………75
6-2-3) تنایج حاصل از تعداد جنین های تیپ 3………………………………………………………………………………………….76
4-3)نتایج بخش هیستوشیمیایی………………………………………………………………………………………………………………….80
1-4-3) نتایج مربوط به رنگ آمیزی PAS ……………………………………………………………………………………………….. 81
2-4-3)نتایج مربوط به رنگ آمیزی Sudan Black …………………………………………………………………………………..82
3-4-3) بررسی آلکالین فسفاتاز بافتی……………………………………………………………………………………………………………83
5-3) نتایج حاصل از هیستومورفومتری بیضه………………………………………………………………………………………………….84
1-5-3)نتایج حاصل از اندازه گیری قطرلوله های سمینیفر و ضخامت اپی تلیوم لوله های ………………………………….84
2-5-3) نتایج حاصل از اندازه گیری تعداد سلول های لیدیگ بیضه………………………………………………………..86

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

3-5-3) نتایج حاصل از اندازه گیری تعداد سلولهای لنفاوی تک هستهای………………………………………………87
6-3) نتایج حاصل ازاندازه گیری ارزیابیهای اسپرماتوژنز……………………………………………………………………..87
1-6-3) نتایج حاصل ازاندازه گیری ضریب میوزی و ضریب بازسازی ……………………………………………………88
2-6-3) نتایج حاصل از اندازه گیری ضریب تمایز لولهای………………………………………………………………………89
3-6-3) نتایج حاصل از اندازه گیری ضریب سلول سرتولی…………………………………………………………………..90
فصل چهارم : بحث ونتیجه گیری
بحث ونتیجه گیری …………………………………………………………………………………………………………………………..92
پیشنهادات……………………………………………………………………………………………………………………………………….102
منابع………………………………………………………………………………………………………………………………………………..103
چکیده
سیکلوسپورین A از یک مولکول پپید حلقوی خنثی دارای یازده اسید آمینه باوزن مولکولی 1201دالتون با خاصیت هیدروفوبی تشکیل شده است که به عنوان یک عامل سرکوب کننده سیستم ایمنی در پیوند عضو مورد استفاده قرار می گیرد. عصاره آبی زالزالک و هسته انگور از گیاهان دارویی می باشند که به سبب دارا بودن ویژگی های دارویی متعدد از جمله خواص آنتی اکسیدانتی مورد توجه بسیار قرار گرفته اند.این مطالعه به منظور ارزیابی کارایی عصاره آبی زالزالک و هسته انگورکه دارای فعالیت آنتی اکسیدانتی می باشند، به عنوان ترکیبات محافظ در برابر مسمومیت بیضه ناشی از داروی سیکلوسپورین آ بر روی سیستم تولید مثلی رت نر صورت پذیرفت. برای انجام این این مطالعه تعداد 32 رت نر نژاد ویستار با میانگین وزنی 20± 200 گرم متعاقب یک هفته سازگاری با شرایط محیطی جدید به صورت تصادفی به چهار گروه تقسیم شدند (کنترل، سیکلوسپورینآ، سیکلوسپورین و عصاره آبی زالزالک، سیکلوسپورین و عصاره آبی هسته انگور). سه گروه از موش ها داروی سیکلوسپورین را با دوز mg/kg/day40 به صورت محلول در نیم میلی لیتر روغن کنجد روزانه دریافت مینمود. دو گروه از گروههای فوق عصاره آبی زالزالک و روغن هسته انگور را با دوز mg/kg/day150دریافت کردند. بعد از روزهای 25 و 45 در تمام گروهها رت ها آسانکشی و کالبد گشایی شدند ، بیضه ها واپی دیدیم ها جداسازی شدند. به دنبال ارزیابی خصوصیات اسپرم، میزان باروری آزمایشگاهی(IVF) ، تغییرات مورفولوژیک و مورفومتریک، شاخص اسپرماتوژنز، میزان کربوهیدرات ها و چربی ها و نیز فعالیت آنزیم آلکالین فسفاتاز مورد ارزیابی قرار گرفت. گروهی از رت ها که داروی سیکلوسپورینآ را دریافت کرده بودند (بمدت 25 و 45 روز) کاهش معنی داری (P<0.05) در شاخص های اسپرماتوژنز (ضریب سلول سرتولی و ضریب میوزی)، پارامترهای استریولوژیک (قطر و ارتفاع اپی تلیوم، تعداد سلول های لیدیگ) به همراه تغییرات مورفولوژیک در بافت بیضه شامل آتروفی لوله های منی ساز، کاهش تعداد سلول های زایا، افزایش تعداد ماست سل هاو افزایش فضای بینابینی در بافت همبند بینابینی را نشان دادند. سلول های اسپرماتوژنیک در موشهای تحت درمان با سیکلوسپورین آ واکنش ضعیفی نسبت به رنگ آمیزی PAS، واکنش بالایی نسبت به رنگ آمیزی با سودان بلک و آلکالین فسفاتاز نشان دادند. علاوه بر این تجویز داروی سیکلوسپورین کاهش معنیدار درتعداد اسپرم ها (P<0.05) و افزایش معنیدار اسپرم های مرده و غیرطبیعی و اسپرم های با کروماتین آسیب دیده را موجب گردید. حال آنکه درمان همزمان با عصاره آبی گیاه زالزالک و هسته انگور بهبود قابل ملاحظه ای را در پارامترهای مذکور سبب گردید. یافته های بدست آمده از این مطالعه نشان می دهد که داروی سیکلوسپورین آ به واسطه اعمال استرس اکسیداتیو می تواند موجبات آسیب بافت بیضه را فراهم آورد، درحالی که عصاره ابی گیاه زالزالک و روغن هسته انگور به سبب دارا بودن قابلیت مهار رادیکال های آزاد و فرآیند های اکسیداتیو می توانند به گونه ای موثر در برابر واکنش های ناخواسته ناشی از این دارو نقش ایفا کند. آنها همچنین باعث بهبود روند رشد جنینی، کیفیت جنین ها و سبب افزایش درصد اووسیت های لقاح یافته، جنین های دو سلولی، بلاستوسیستها و کاهش توقف جنینی و افزایش میزان شکافتگی و بهبود مورفولوژی جنین های کشت داده شده گردید (P<0.05).
کلمات کلیدی: رت، سیستم تولید مثلی، سیکلوسپورین، عصاره زالزالک، عصاره هسته انگور
فصل اول
مقدمه وهدف
1-1) ناباروری
ناباروری مشکلی است که هماکنون بسیاری از زوجها را درگیر میکند و موجب از هم پاشیدگی بسیاری از خانوادهها میشود و به عنوان یک بحران روانی، استرس زیادی را بر زوجهای نابارور وارد نموده و به طرق گوناگون سلامت روانی آنها را تهدید میکند.Freeman et al., 1985)). در ?? درصد موارد ناباروری مردان، عدم وجود اسپرم در مایع انزال علت اصلی ناباروری میباشد (Matzuk and Lamb, 2007) .
اولین گام جهت بررسی و ارزیابی باروری و یا میزان سلامت تولیدمثلی مردان، تخمین پارامترهای اسپرمی توسط آنالیز مایع منی میباشد. آنالیز اسپرم شامل محاسبه تراکم، درصد تحرک و بررسی مورفولوژی اسپرم میباشد. حداقل میزان این پارامترها در باروریهای طبیعی، از طریق بررسی پارامترهای اسپرمی در زوجهای بارور، توسط سازمان بهداشت جهانی به صورت دورهای اعلام میشود. با توجه به اینکه مقادیر طبیعی اعلام شده توسط سازمان بهداشت جهانی از طریق بررسی جمعیتهای بارور تعیین میشود، در مواردی که پارامترهای اسپرمی در دامنه مقادیر طبیعی قرار نگیرند، فرد نابارور محسوب میشود و متعاقب آن مشکلات اجتماعی و فشارهای روحی بسیاری برای زوجین بوجود میآید.
استفاده از برخی داروها در درمان بیماریها باعث اختلال تولید اسپرم و در نهایت منجر به عقیمی در مردان میشود (Dollery, 1999). پیدایش تکنیک جراحی پیوند اعضاء در پزشکی دریچه وسیعی برای نجات بعضی بیماران گشوده است که بدون شک افزایش طول عمر، بقا و سلامت این بیماران بعداز عمل پیوند متضمن استفاده از داروهای مهارکننده سیستم ایمنی1 می باشد. امروزه مشکل اساسی در پیوند اعضا پیچیدگی محافظت سیستم ایمنی گیرنده عضو در مقابل واکنشهای ایمنی – تخریبی عضو بیگانه در بدن میباشد. در حال حاضر عوامل و داروهای سرکوبگر مختلفی نظیرکورتیکواستروئیدها، سیکلوسپورین، میکوفنولات موفتیل و اسپراگولین و یا عوامل سیتوتوکسیک نظیر آزاتیوپرین، سیکلوفسفامید حتی آنتی بادی ایمونوساپرسیو به منظور سرکوب سیستم دفاعی بدن گیرنده عضو مورد استفاده قرار میگیرند. از میان داروهای ذکر شده سیکلوسپورین از داروهای ایمونوساپرسور اصلی است که در بیماران پیوند کلیه استفاده میشود.
سیکلوسپورین آ با افزایش سطح ترومبوکسانB2 ، فعالیت سیتوکرومP- 450 ، مالونیل دی آلدئید، لاکتات دهیدروژناز، گلیکولیک اکسیداز ، گزانتین اکسیداز و به دنبال آن تولید انواع رادیکالهای آزاد باعث ایجاد حالت نفروتوکسی و هپاتوتوکسی و غیره میشود. این اختلالات ممکن است به طور ثانوی منجر به تغییرات تخریبی و اختلال عمل کرد بیضه شوند (Adhirai and Selvam, 1998; Durak et al., 1998 ). عصارههای حاصل از قسمتهای مختلف گیاه زالزالک دارای اثرات آنتیاکسیدانی بوده و قادر به مهار آنیون سوپراکسید، رادیکال هیدروکسیل، پراکسیدهای هیدروژن و نیز پراکسیداسیون لیپیدی میباشند (Bahorun et al., 1996). فعالیتهای آنتی اکسیدانی و مهار رادیکال های آزاد نتیجه عملکرد ترکیبات فنلی و فلاونوئیدهای موجود در این گیاه میباشد (Zhang et al., 2001). عصاره هسته انگور دارای خاصیت آنتی اکسیدانتی و مهار فعالیت رادیکال های آزاد می باشد (Jayaprakasha et al., 2003). بسیاری از اثرات بهداشتی مفید عصاره هسته انگور به مهار خواص آنتی اکسیدانی و رادیکال های آزاد نسبت داده شده است (Faria et al., 2006). به دلیل اینکه عصاره زالزالک و عصاره هسته انگور دارای خواص آنتیاکسیدانتی بوده و باعث مهار رادیکالهای آزاد و کم کردن تخریب سلولی میشوند در این تحقیق از آنها استفاده شده است.
هدف از این مطالعه بررسی اثر عصاره هسته انگور سیاه و عصاره زالزالک بر روی تغییرات هیستوشیمی بیضه وتوان باروری (IVF) رتهای نر (Rat) تیمار شده با داروی سیکلوسپورین است.
کلیات
2-1)دستگاه تولید مثل نر در پستانداران
دستگاه تولید مثلی در جنس نر از بیضهها، مجاری تناسلی، غدد ضمیمه و آلت تناسلی تشکیل شده است. این دستگاه ارتباط نزدیکی با سیستم ادراری داشته و اغلب تحت عنوان دستگاه اوروژنیتال معروف است.
بیضهها در مرحله جنینی در پشت پرده صفاق و مجاور دیواره خلفی حفره شکم تکامل مییابند (رجحان، 1367)، سپس به طرف اسکروتوم که در انتهای طنابهای اسپرماتیک قرار گرفته، مهاجرت کرده و درون آن آویزان میشوند. در هنگام مهاجرت به اسکروتوم، هر بیضه با خود کیسه ای سروزی به نام تونیکا واژنالیس را حمل می کند که از صفاق منشأ می گیرد. این پوشش دارای یک لایه جداری خارجی و یک لایه احشایی داخلی است که در قسمت های جلویی و طرفینی بیضه، سفیدپرده را پوشانده است(Junqueira, 2005). فضایی که بین لایه جداری و لایه احشایی تونیکا واژینالیس وجود دارد تحت عنوان فضای واژینال نامیده میشود (Eurell, 2006). سفید پرده در سطح خلفی بیضه ضخیم شده و مدیاستینوم بیضه یا تیغه میانی بیضه را تشکیل میدهد که از این قسمت دیوارهای فیبری به درون بیضه نفوذ کرده و آنرا به 250 بخش هرمی شکل موسوم به لبولهای بیضه تقسیم میکنند. این دیواره ها کامل نبوده و معمولا ارتباطاتی بین لبول ها وجود دارد. هر لبول بوسیله یک تا چهار لوله منی ساز اشغال شده است (.(Junqueira, 2005 فضای بین لوله ها توسط بافت همبندی غنی از عروق خونی و لنفی، سلولهای مختلف همبندی و سلولهای آندوکرینی اشغال شده است. بیضه به عنوان یک غده مختلط دارای دو بخش درون ریز وبرون ریز می باشد. بخش درون ریز هورمونهایی نظیر تستسترون، استروژن و اینهیبین ترشح میکند و بخش برون ریز لوله های منی ساز هستند که اسپرماتوزوئیدها را میسازند (Eurell, 2006).
3-1) آناتومی بیضه ها
بیضه غده زوجی است که به علت تولید سلولهای جنسی، غده سلولزا نامیده میشود(رجحان، 1376). شکل و اندازه آن در گونه های مختلف متفاوت میباشد. برای تولید نرمال اسپرم، این غده باید حدود 1تا4 درجه سانتیگراد پایینترنسبت به متوسط درجه حرارت بدن قرار گیرند.تنظیم این دما تا حدی بواسطه تبادل حرارتی از طریق عروق شریانی و وریدی انجام میگیرد که به دور بافت بیضه پیچیدهاند (بیگدلی، 1383). عوامل دیگر کنترل دما عبارتند از تبخیرعرق از اسکروتوم و انقباض عضلات کرماستر در طناب اسپرماتیک که سبب کشیده شدن بیضهها به کانال اینگوینال شده و دمای آنها را افزایش میدهد (Junqueira, 2005). وزن هر بیضه در انسان حدود 40 گرم میباشد، قطر قسمت طولی بیضه حدود 5/4 سانتیمتر میباشد. 80% بیضه یک فرد بالغ متشکل از لولههای مولد منی است و 20% باقی مانده مربوط به کپسول و داربست بیضوی است که در داخل آن سلول های لیدیگ پراکنده شدهاند (بیگدلی، 1383) .
4-1) اجزای اصلی تشکیل دهنده بیضه
بیضه از عناصری مجزا که از نظر عملی با هم برهم کنش دارند تشکیل شده است.
جزء اول، سلولهای لیدیگ که سلولهای ویژه تولید استروئیدی هستند. فراورده اصلی آنها تستسترون است که آثار موضعی مهم بر همانند سازی سلولهای زایا و همینطور سلولهای هدف دورتر دارد (بیگدلی، 1383).
جزء دوم، سلولهای میوئید دور لولهای، که در بیضه نابالغ تحت عنوان سلولهای پیرامون لوله ای (Peritubular Cell) معروفند و با بلوغ جنسی تحت تأثیر هورمونهای هیپوفیزی و آندروژنها خاصیت انقباضی پیدا میکنند (Eurell, 2006). دو نوع انقباض در این لولهها دیده میشود: نوع اول باعث به جلو راندن محتویات لوله میگردد. این نوع انقباض احتمالا در انتقال اسپرم رها شده به شبکه بیضه نقش دارد. نوع دوم: انقباض موضعی است وباعث دور کردن سلولهای زایای پیش میوزی از غشاء پایه میگردد و همچنین به رها سازی اسپرم در فرآیند اسپرم ریزی کمک میکند (Lamp, 1988).
جزءسوم ، لولههای منی ساز هستندکه اسپرماتوزوئیدها را تولید می کنند. هر بیضه از250 تا 1000 لوله منیساز تشکیل شده است. هر لوله منیساز با یک اپیتلیوم مطبق پیچیده مفروش شده است، قطرآن در انسان در حدود 250-150 میکرومتر و طول آن حدود 30تا70 سانتیمتر است (Junqueira, 2005). لولههای منیساز در هنگام تولد، توپر بوده و دو نوع سلول در آنها یافت میشود. یک عدد سلولهای درشت که همان P.G.C2 ها هستند و تقسیم شده، اسپرماتوگونیها را تشکیل میدهند. دسته دیگر سلولهای غیرمتمایز هستند که بعداً به سلولهای سرتولی تبدیل میشوند. تا هنگام بلوغ، تقسیمات سلولی تجدید شده و تکامل P.G.C ها آغاز میشود و لولههای منیساز که تاکنون توپر بوده دارای مجرا میشوند (بیگدلی،1383).
1-4-1) سلولهای سری اسپرماتوژنز
سلولهای متنوع و متفاوتی از بافت پوششی لولههای منیساز هستند که در 4 تا 8 لایه در کنار یکدیگر قرار گرفته و فضای بین لایه قاعدهای تا مجرای لوله را اشغال میکنند. این سلولها به ترتیب در برگیرنده چند نسل سلول های اسپرماتوگونی با عنوان گروه A وB روی غشای پایه و سپس یک نسل اسپرماتوسیت اولیه، یک نسل اسپرماتوسیت ثانویه، یک نسل اسپرماتید ویک نسل اسپرماتوزوئید است(Eurell, 2006).
2-4-1) سلولهای پشتیبان یا سرتولی
سلولهای هرمی شکل هستند که قاعده آنها به لایه بازال میچسبد، در حالی که انتهای رأسی آنها معمولاً تا مجرای لوله منیساز امتداد مییابد. این زوائد به عنوان مجراهایی هستند که سلولهای زایا در مراحل مختلف رشد و تکامل دربین آنها قرار داشته و به سمت مجرا حرکت میکنند. بعد از بلوغ اسپرماتوسیتها، اتصالات محکم جدیدی بین زوائد سلولهای سرتولی در پشت آنها پدید میآید و اتصالات قدیمی جلوی آنها باز میشود و به این ترتیب بدون در هم ریختن جامعیت سد خونی- بیضوی که توسط سیتوپلاسم سلولهای سرتولی ایجاد شده است، اسپرماتوسیتها از بخش قاعدهای به بخش مجرائی عبور میکند. سیتوپلاسم این سلولها به عنوان فیلتر عمل کرده و تنها به مواد خاصی اجازه عبور میدهند(بیگدلی، 1383). این سد در حفظ سلولهای زایای جنس مذکّر در مقابل مواد مضر موجود در خون دارای اهمیت است. در زیر این اتصالات، اسپرماتوگونیها در یک محوطه قاعدهای قرار میگیرند و در نتیجه به راحتی به مواد درون خون دسترسی مییابند. هنگام اسپرماتوژنز، سلولهای اسپرماتوسیت لپتوتن نهایی و زیگوتن، از این اتصالات گذشته و در محوطه جنب مجرایی قرار میگیرند. از اینجا به بعد، مراحل پیشرفتهتر اسپرماتوژنز به کمک سد خونی- بیضوی از دسترس مواد موجود در خون حفظ میشوند. سلولهای سرتولی بوسیله اتصالات شکافدار نیز به هم متصل شدهاند که خود سبب ایجاد ارتباط یونی و شیمیایی بین سلولها میشود. چنانچه در انسان و حیوانات دیگر شرایط نامطلوبی مانند عفونت، سوء تغذیه و تشعشع اشعه X به سلول های سرتولی آسیب برساند، باعث اختلال سریع در فرایند اسپرماتوژنز میشود و در صورتی که مرگ سلولهای سرتولی رخ دهد، عدم باروری حاصل میگردد که دائمی خواهدبود (Junqueira, 2005).
سلولهای سرتولی با همکاری سد خونی- بیضوی اعمال زیر را انجام میدهند :
پشتیبانی، حفاظت و تغذیه اسپرماتوزوئیدهای درحال تکامل، فاگوسیتوز در حین اسپرمیوژنز، سیتوپلاسم باقیمانده اسپرماتیدها به صورت اجسام باقیمانده از آنها جدا میگردد. این قطعات سیتوپلاسمی بوسیله سلولهای سرتولی فاگوسیته شده و توسط لیزوزوم آنها تجزیه میگردند علاوه براین چنانچه ذرات خارجی و باکتریها به اینجا رسیده باشند توسط سلولهای سرتولی بیگانه خواری میشوند (جلوگیری از واکنشهای خود ایمنی). سلولهای سرتولی به طور مداوم مایعی به درون لولههای منیساز ترشّح میکنند که در جهت مجاری تناسلی جریان یافته و برای حمل اسپرم به کار میرود. با کنترل هورمون FSH، یک پروتئین متصل شونده به آندروژن (ABP) ترشح میکند که مسئول تغلیظ تستوسترون در درون لولههای منیساز میباشد (رجحان، 1376). سلولهای سرتولی قادر به تبدیل تستسترون به استرادیول هستند. این سلولها پپتیدی به نام اینهیبین نیز ترشح میکنند که ساخت و آزاد شدن FSH در بخش قدامی غده هیپوفیز را مهار میکند. همچنین تولید هورمون آنتیمولرین، که یک گلیکوپروتئین است و در دوره جنینی، تحلیل مجاری مولر را در جنین مذکر تحریک میکند (Junqueira, 2005).
5-1) بافت بینابینی
فضاهای بین لولههای منیساز در بیضه، بوسیله تجمعات بافت همبند، اعصاب، خون و عروق لنفاوی اشغال شدهاند. بافت همبند از سلولهای مختلفی تشکیل شده است که عبارتند از: فیبروبلاستها، سلولهای همبندی تمایز نیافته، ماست سلها و ماکروفاژها (Junqueira, 2005). در موش صحرایی ماکروفاژها مهمترین سلولهای تشکیل دهنده بافت بینابینی در بیضه میباشند (Lamp, 1988). به هنگام بلوغ نوع دیگری از سلول بنام سلولهای بینابینی یا لیدیگ ظاهر میشود. این سلولها هورمون مردانه، یعنی تستوسترون را تولید میکنند(Junqueira, 2005).
6-1) مجاری تناسلی داخل بیضه
مجاری دستگاه تولید مثل نر، مسئول ذخیره اسپرماتوزوآ پس از ترک بیضه میباشند. این مجاری عبارتند از:
1-6-1) لولههای مستقیم
لولههای مستقیم لولههای کوتاه و بدون پیچ خوردگی بوده که لولههای منیساز را به شبکه بیضه ارتباط میدهند و توسط بافت پوششی مکعبی تا استوانهای ساده مفروش میشوند. در این لولهها تبدیل بافت پوششی از مکعبی مطبق لولههای منی ساز به نوع ساده در محل اتصال لولههای منیساز به لولههای مستقیم ناگهانی بوده و سلولهای سری اسپرماتوژنزبه تکرار نا پدید شده و تنها سلولهای سرتولی تغییر شکلیافته باقی میمانند (Junqueira, 2005)
2-6-1) شبکه بیضه یا شبکه هالر
در ناحیه مدیاستن بیضه واقع شده و دارای بافت پوششی از نوع سنگفرشی، مکعبی یا استوانهای ساده است (Junqueira, 2005). کانالهای این شبکه در دوران جنینی ایجاد میشوند اما اپیتلیوم آنها تا شروع اسپرماتوژنز ساختار ویژه خود را پیدا نمیکند. این شبکه مایعات لوله منیساز را از طریق لولههای مستقیم دریافت میکند(Lamp, 1988).
3-6-1) مجاری آوران
مجرای آوران از شبکه بیضه خارج شده، در سر اپیدیدیم به یکدیگر متصل میگردند و مجرای منفرد اپیدیدیم را ایجاد میکنند. در اپیدیدیم مجاری آوران دو نوع سلول دیده میشوند. یکی مژهدار و دیگری بدونمژه که تعداد سلولهای بدون مژه بیشتر است و این سلولهای دارای عملکرد ترشحی و جذبی میباشند. زنش مژه در سلولهای مژه دار به حرکت اسپرماتوزوئیدها به سمت اپیدیدیم کمک میکند (Hermo, 1985).
4-6-1) مجرای اپی دیدیم یا بربخ
اپیدیدیم در انسان و جوندگان آزمایشگاهی از سه بخش سر ،تنه و دم تشکیل شده است .سر اپی دیدیم توسط مجاری آوران به بیضه متصل است و دم توسط بافت پیوندی در تماس با بیضه میباشد. اپیدیدیم لولهای منفرد و بسیار پیچ خورده است که به شکل طبیعی طول آن چند سانتیمتر است .اما طول کلی لوله بیش از 6 متر در انسان و 2 متر در رت میباشد( Lamp, 1988). اپیتلیوم اپی دیدیم از نوع استوانهای شبه مطبق با مژههای ثابت (Stereocilia) میباشد که این مژههای ثابت باعث افزایش سطح جذب و ترشح بافت اپی دیدیم میشود (Eurell, 2006). اسپرماتوزوئیدها در حین عبور از اپیدیدیم قابلیت بارور ساختن مییابند و در مدتی که در اپیدیدیم حضور دارند، دستخوش تغییراتی در مورفولوژی، ترکیب و عملکرد میگردند و سرانجام متحرک و بارور میشودJunqueira, 2005)).
5-6-1) مجرای وابران
در امتداد اپیدیدیم قرار گرفته است، در انتها ناحیه وسیعی بنام، آمپول ایجاد میکند و سپس دو شعبه میشود. یک انشعاب به کیسه منی منتهی خواهد شد و انشعاب دیگر مجرای انزالی را تشکیل میدهد که از ضخامت پروستات گذشته و به مجرای ادراری میریزد (رجحان،. 1376).
6-6-1) مجرای انزالی
مجرای کوتاه و باریک میباشد که از غده پروستات گذشته به پیشابراه پروستاتی منتهی میشود و به هنگام انزال مایع منی توسط این مجرا به پیشابراه هدایت شده و سپس به خارج برده میشود لذا از این به بعد مجرای ادراری با مجرای انتقال منی یکی میشود (رجحان، 1376).
7-1) غدد ضمیمه دستگاه تناسلی
بیشترحجم مایع سمینال شامل مواد ترشحی غدد ضمیمه جنسی است.
غدد ضمیمه عبارتند از:
1-7-1) کیسه منی
کیسه منی یا وزیکول سمینال به صورت یک جفت غده در سطح پشتی مثانه قرار گرفته است، مجرای وابران هر طرف به کیسه منی باز می شود. ترشحات وزیکول سمینال ماده ای چسبنده است که در انسان ??-?? % حجم مایع منی را تشکیل میدهد.pH ماده ترشحی قلیایی است و نقش آن در خنثی کردن اسیدیته مایع واژینال میباشد. مایع سمینال غنی از فروکتوز، ویتامین c و پروستاگلاندین است (رجحان، 1376). اسید سیتریک نیز از مهمترین مواد ترشحی وزیکول سمینال در انسان و جوندگان است. ماده دیگری که توسط وزیکول سمینال ترشح میشود کوآگولینوژن میباشد که در تشکیل پلاک جفتگیری نقش دارد (Lamp, 1988. .(
2-7-1) پروستات( prostat)
پروستات در زیر مثانه اولین بخش پیشابراه را احاطه کرده است. پروستات تأمینکننده ??-??% حجم منی می باشد غدد پروستات به سه دسته تقسیم میشوند: غدد مخاطی، غدد زیرمخاطی و غدد اصلی. این سه دسته ترشحات خود را از اطراف به مجرای ادرار میریزند. پروستات رت غنی از فروکتوز و انواعی از پروتئینها میباشد Lamp, 1988)).
3-7-1) غدد پیازی پیشابراهی
غدد پیازی پیشابراه (غدد کوپر)، اندامهای کوچک جفت در دو طرف پیشابراه و در مجاورت بخش پیازی آن قرار گرفتهاند و توسط مجاری بلند به پیشابراهی که از اندام تناسلی عبور میکند متصل میگردند. ترشحات غده پیازی پیشابراهی متشکل از یک ماده شفاف، چسبنده و شبه موکوسی میباشند. در انسان، این ماده پیش از انزال آزاد شده وبه عنوان روان سازنده عمل میکند، در حالیکه در جوندگان دارای یک ماده منعقد کننده است که در تشکیل پلاک جفتگیری نقش دارد (Lamp, 1988).
8-1) اسپرماتوژنز
فرآیند تولید اسپرماتوزوئیدها را اسپرماتوژنز میگویند. اسپرماتوژنز در توبولهای سمینیفر به طور معمول از??سالگی و در نتیجه تحریک هورمونهای گنادوتروپیک هیپوفیز قدامی شروع میشود و تا پایان زندگی ادامه مییابد (Guyton and Hall, 2006). تولید اسپرم بطور پیوسته در سرتاسر دوره زندگی تولیدمثلی مرد انجام میشود، تقریبأ ???-??? میلیون اسپرم روزانه تولید میشود. برای تولید این مقدار انبوه، نیاز است که اسپرماتوگونیها با تقسیمات سلولی طی چرخه اسپرماتوژنز خود را تجدید کنند (Junqueira, 2005). چرخه اسپرماتوژنز در همه جانوران الگوی یکسان دارد و از سه مرحله مجزا تشکیل میشود که عباتند از:
1-8-1) اسپرماتوسیتوژنز
این فرآیند از یک سلول زایای اولیه (اسپرماتوگونی) که مجاورلایه قاعدهای قرار گرفتهاست، آغاز میشود. به هنگام بلوغ جنسی، این سلول دستخوش یک سری تقسیم میتوز شده و سلولهایی که تازه تشکیل شدهاند، یکی از این دو راه را انتخاب میکنند: این سلولها ممکن است بعد از یک یا چند تقسیم میتوزی باز به تقسیم ادامه داده و به صورت سلولهای بنیادی تمایز نیافته به نام اسپرماتوگونی نوعA درآیند و یا در حین چرخههای پیش رونده میتوزی به اسپرماتوگونی نوع B تمایز حاصل کنند. اسپرماتوگونی نوع B نیز به نوبت به اسپرماتوسیتهای اولیه تبدیل میشود Junqueira, 2005)).
2-8-1) میوز
اسپرماتوسیتهای اولیه، کمی پس از تشکیل در اولین تقسیم میوزی وارد پروفاز میشوند. در این هنگام اسپرماتوسیت دارای ?? کروموزوم وn?،DNA میباشد. سلول در طی پروفاز یک، از چهار مرحله عبور میکند- لپتوتن، زیگوتن، پاکیتن و دیپلوتن و وارد مرحله دیاکینز میشود که در این مرحله کروموزومها از یکدیگرجدا میشوند. در طی این مراحل از تقسیم میوز، تقاطع ژنهای ?? کروموزومی با یکدیگر صورت میگیرد. پس از آن سلول وارد مرحله متافاز میشود و کروموزومها در مرحله آنافاز به سمت قطبها حرکت میکنند. از آنجائیکه مرحله پروفاز در این تقسیم در حدود ?? روز به طول میانجامد، بیشتر سلولهایی که در مقاطع بافت شناسی مشاهده میشوند، در این مرحله قرار دارند. اسپرماتوسیتهای اولیه بزرگترین سلولهای دودمان اسپرماتوژن هستند. از تقسیم اول میوز سلولهای کوچکتری به نام اسپرماتوسیتهای ثانویه که تنها دارای ?? کروموزوم (X+??،Y+??) هستند، حاصل میشوند. این کاهش تعداد کروموزوم از ?? به ?? همراه با کاهش مقدار DNA از n? به n? در هر سلول میباشد. مشاهده اسپرماتوسیتهای ثانویه در برشهای بافتی مشکل است. چون این سلولها دارای عمر کوتاه بوده و مدت زمان بسیار کوتاهی در مرحله اینترفاز باقی مانده (? تا ? روز) سریعاً وارد دومین مرحله تقسیم میوزی میگردند. از تقسیم اسپرماتوسیتهای ثانویه، اسپرماتیدها به وجود میآیند که دارای ?? کروموزوم هستند. چون مرحله s یعنی مرحله سنتز DNA بین تقسیمات اول و دوم میوزی اسپرماتوسیتها وجود ندارند، لذا مقدار DNA موجود در اسپرماتیدها به نصف مقدار DNA اسپرماتوسیتهای ثانویه تقلیل یافته و شامل n ? کروموزوم میشود. بنابراین،فرآیند میوز سبب تشکیل سلولهایی با تعداد کروموزومهای هاپلوئید (n?) میشود. در هنگام لقاح سلولهای جنسی، این تعداد مجدداً به تعداد دیپلوئید طبیعی میرسد. در واقع فرآیند میوز وجود تعداد ثابتی از کروموزومها را در هرگونه از جانوران تضمین میکند(Junqueira, 2005).
3-8-1) اسپرمیوژنز
اسپرماتیدها سلولهایی هستند که در نتیجه تقسیم ثانویه اسپرماتوسیتها به وجود میآیند. این سلولها را میتوان به کمک اندازه کوچک آنها، هسته دارای کروماتین متراکم و قرارگیری در نزدیکی مجرای لولههای منی ساز تشخیص داد. اسپرماتیدها دستخوش یک فرآیند پیچیده تمایز، موسوم به اسپرمیوژنز میشوند که بطور خلاصه شامل مراحل زیر است: تشکیل آکروزوم، متراکم و طویل شدن هسته، تشکیل تاژک و دفع مقدار زیادی از سیتوپلاسم به صورت اجسام باقیمانده نتیجه نهایی این فرآیند تولید اسپرماتوزوئید بالغ است که به واسطه فرآیندی موسوم به اسپرمیاسیون به درون مجرای لولههای منی ساز آزاد میشود.
در تقسیم سلولهای اسپرماتوگونیا، عمل سیتوکینز غیرکامل است، یعنی سیتوپلاسم آنها از هم جدا نمیشود. حاصل تقسیم یک اسپرماتوگونیا، تعداد زیادی اسپرماتوسیت اولیه، ثانویه و اسپرماتید متصل بهم حاصل میباشد که سیتوپلاسم آنها بوسیله پلی بهم متصل بوده و بصورت سین سی تیوم هستند و بعد از تکامل اسپرماتوزونها، اجسام باقیمانده از آنها جدا شده و هر اسپرم منفردا از زنجیره سینسیتیوم جدا میشود (رجحان، 1376).
9-1) مورفولوژی اسپرم
اسپرم از لحاظ ساختمانی به دو بخش سر و دم تقسیم میشود. سر اسپرم در بیشتر گونهها از جمله پستانداران عمدتاً به شکل پهن و بیضی شکل است و در جوندگان سراسپرم داسی شکل میباشند (ضمیری، 1385).
1-9-1) سر اسپرم
سر اسپرم از دو جزء هسته و آکروزوم تشکیل شده است که شکل هسته و آکروزوم نمای سراسپرم را به وجود میآورند.
الف- هسته: هسته سر اسپرم حاوی کروموزوم هاپلوئیدی است که این کروموزومها باید در هنگام باروری وارد تخمک شوند تا با ادغام با هسته تخمک تشکیل مجدد حیات 2n کروموزومی را دهند.از ویژگیهای هسته اسپرم نسبت به هسته سایر سلولهای سوماتیک این است که علاوه بر اینکه n کروموزومی است، کروماتین در هسته بسیار متراکم و یکنواخت میباشد (Eddy et al., 2004). مهمترین عاملی که باعث این فشردگی شدید شده است، جایگزینی پروتئینهای پروتامین به جای پروتئینهای DNA که هیستونها هستند میباشد. این تراکم و فشردگی باعث محافظت DNA در برابر صدمات فیزیکی و شیمیایی میشود (Knobi and Neills).
ب- آکروزوم: قسمت قدامی هسته توسط آکروزوم پوشیده شده است که دو غشاء داخلی و خارجی دارد و در انتهای خلفی این دو غشاء به همدیگر متصل هستند. کلاهک آکروزومی مقادیر متنابهی از آنزیمهای هیدرولیتیک و پروتئولیتیک را دارد. زمانی که پدیده ظرفیتگیری اسپرماتوزوآ در لوله رحمی صورت میپذیرد، این آنزیمها آزاد میشوند و برای ایجاد نفوذپذیری در پرده شفاف اووسیتها وارد عمل میشوند. ناحیه خلفی آکروزوم جایی است که کلاهک نازک شده و مواد درون آن متراکمتر میشوند. این ناحیه بخش استوایی آکروزوم اطلاق میشود(Eurell A, 2006). ازجمله آنزیمهای هیدرولیتیک آکروزوم، آنزیم هیالورونیداز است که اسپرم توسط این آنزیم اتصالات بین سلولهای کومولوس را از بین میبرد و خود را به تخمک میرساند. آنزیم مهم دیگر آکروزین است که اسپرم توسط آن زوناپلوسیدا را تجزیه میکند (ضمیری، 1385).
2-9-1) دم اسپرم
دم یک ساختار تاژک مانند است که حرکت اسپرم را باعث میشود و نیروی لازم برای حرکت اسپرم را فراهم میکند (ضمیری، 1385) و از ? قسمت گردن، قطعه میانی- اصلی و انتهایی تشکیل شده است.
ساختمان طبیعی اسپرم انسان

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید